Jak często przyłapywałeś się na myśleniu: „Wiedziałem!”? To nie zawsze geniusz, ale błąd poznawczy znany jako „efekt mądrości po fakcie”. Niszczy on zdolność uczenia się, uniemożliwiając dostrzeżenie prawdziwych błędów i...
Jak często przyłapywałeś się na myśleniu: „Wiedziałem!”? To nie zawsze geniusz, ale błąd poznawczy znany jako „efekt mądrości po fakcie”. Niszczy on zdolność uczenia się, uniemożliwiając dostrzeżenie prawdziwych błędów i wyciągnięcie wniosków. W 1975 roku psycholog Baruch Fischhoff wykazał, jak po wizycie Nixona w Chinach w 1972 roku uczestnicy przeceniali swoje „oczekiwania” na sukces. Ich początkowe szacunki uległy drastycznej zmianie z perspektywy czasu, blokując analizę błędów i możliwość rzeczywistego uczenia się. Zatem po kryzysie finansowym w 2008 roku eksperci i inwestorzy „zrozumieli” z perspektywy czasu, że upadek Lehman Brothers był nieunikniony. Jednak przed 15 września 2008 roku niewielu przewidywało upadek, co wypacza lekcje z przeszłości. Daniel Kahneman, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii z 2002 roku, opisuje w książce „Pułapki myślenia” (Thinking, Fast and Slow), jak ten efekt zakłóca kalibrację naszych osądów. Tracimy motywację do testowania hipotez, jeśli „wiemy już wszystko”. Aby naprawdę się uczyć, aktywnie zapisuj swoje przewidywania, zanim się ziszczą. Porównywanie ich z rzeczywistością to jedyny sposób na uczciwą ocenę i rozwój. W przeciwnym razie twój mózg na zawsze pozostanie „geniuszem po fakcie”, powtarzając te same błędy.
Select how you want to watch this video
